Introductie

De reis op de kaart

Deze toelichting op de reis op de kaart geeft informatie over:

  • Bolletjes op de kaart
  • Tekstballon met datum en locatie
  • Betekenis van de kleur van de bolletjes

Na het openen van de blog is een bijzondere kaart van de Atlantische Oceaan te zien. Het is een zogenaamde West-Indische paskaart, waarmee zeelieden vanuit Europa naar Azië konden zeilen óf de oversteek over de Atlantische Oceaan konden maken naar Amerika. Dit exemplaar is van perkament en dateert uit het einde van de 17e eeuw. De kaart is eigendom van het Norman B. Leventhal Center in de Boston Public Library, Massachusetts, Verenigde Staten. In de 18e eeuw werd veel meer gebruik gemaakt van deelkaarten, die gedeelten van kusten en de oceaan weergaven.

Bolletjes op de kaart

Knipsel totaalbeeld kaart met route

Op de kaart is de route van het schip de Eenigheid uitgezet. De route wordt gemarkeerd door bolletjes. Het cijfer in een bolletje geeft het aantal dagen. De bolletjes splitsen zich of voegen zich samen bij het uit- of inzoomen op de kaart. De knoppen hiervoor bevinden zich linksboven in de kaartpagina. In- en uitzoomen is ook mogelijk door te scrollen. Verder kan de kaart worden versleept.

Knipsel zoomknoppen

Onder de zoomknoppen bevindt zich een knop om naar de route op de hedendaagse kaart van OpenStreetMaps te gaan.

Tekstballon met datum en locatie

Na het aanklikken van een bolletje zonder nummer wordt een ballon met de datum en de locatie van de betreffende dag getoond. Via de knop ‘Lees verder’ wordt het verslag van de dag geopend.

Knipsel ballon datum en locatie

Via de bolletjes is het mogelijk de dagverslagen van elke willekeurige dag en locatie te openen.

Betekenis van de kleuren

De bolletjes hebben verschillende kleuren. Blauw verwijst naar zeenavigatie, bruin naar kustnavigatie. De opperstuurman van de Eenigheid, Daniël Pruijmelaar, gebruikte beide manieren voor het noteren van de positie van het schip in het logboek.

Bij zeenavigatie heeft de opperstuurman de positie genoteerd in lengte- en breedtegraden. Deze originele lengte- en breedtegraden zijn voor dit blog gecorrigeerd. Een belangrijke correctie betreft de nulmeridiaan. Wordt tegenwoordig de nulmeridiaan van Greenwich, Engeland, gebruikt, destijds was dat die van de Canarische Eilanden. Een andere grote aanpassing betreft de posities van het schip gedurende de oversteek over de oceaan. Deze zijn handmatig, mede aan de hand van het logboek, gecorrigeerd.

Bij kustnavigatie noteerde de opperstuurman de visueel zichtbare punten aan land. Aan de hand van deze gegevens zijn daarbij de moderne coördinaten gevonden.

De kaart geeft dus het verloop van de reis goed weer, maar niet de exacte posities van het schip. Daarvoor waren de navigatiemiddelen van toen niet goed genoeg.

kaartx-Norman-B.-Leventhal-Center

West-Indische paskaart van Hendrick Doncker
Collectie: Norman B. Leventhal Center in de Boston Public Library. Map Reproduction Courtesy of the Norman B. Leventhal Center at the Boston Public Library.