Den 18 dito klaagde mij Jacobus Rankin, mattroos, geboortig van Ter Veere, over pijn in ’t hooft, was braakagtig, was mede op de boot geweest, en had aan Elmina CastleGhanad’Elmina veel palmwijn gedronken en inlandtse vruchten gegeten waardoor de maag geheel bedorven was, bevond ook dat hij een intermitterende koorts; infectieziektefebris intermittens had, gaf hem een fometijf braakwortelpulvis hijpocacuana ℈ II, waardoor bij twee groote wormen uitbraakte, gaf hem doen een laxeermiddel van poeder van een jalappawortelpurgans pulvis jalappae ʒ I, verders dewijle koorts bij was, ’t pulvis antefebrilis (voorsch. 1), gaf hem te drinken ’t phitisana (voorsch. 14).

N. 8

Den 18 dito een mansslaaf overleden in ’t begin of wanneer eerst is gekogt geweest, heef niet willen eten, waarop verval van kragten is gevolgt, hem getragt hem telkens tot eten te brengen, ’tgeen ook enigsints scheen te gelukken, maar verviel doen aan den afgang of loslijvigheijt, liet ’t lighaam suiveren door ’t poeder van een jalappawortel; laxeermiddelpulvis radicis jalappae, alsmede door de rabarberrhei, waardoor den afgang gestopt wierd, maar doordien genoegsaam uitgeteert was, alschoon hem dikmaals een stuk broot, ook een kroesje wijntint gaf, soo waren alle aangewende middelen vergeefs en overleed op dato voornoemd.

Voorschrift 1: voor ordinaare gaande en koomende koortsen.

R/ Misce fac pulvis antefebrilis dosis [meng en maak een poeder tegen koorts]] ℈ II

• Oculi cancri [oculi cancri, kreeftsogen, koortsdempend]: ℥ III
• Corallum rubrum [rood koraalmos]: ℥ I
• Cornu cervi usti [gebrande hertshoorn]: ℥ ß
• Antimonium diaphoreticum [zweetdrijvend middel]: ʒ III
• Sal nitri [salpeter]: ℥ I
• Croci orientales [saffraan]: ʒ I
• Oleum macis [nootmuskaatolie]: Gutta, mv. guttaedruppelguttae XXX

• ℈ scrupel = 20 grein, dus ongeveer 1,3 g
• ʒ drachme = 3 scrupel, dus ongeveer 4 g
• ℥ uncia = ons = 8 drachmen, dus ongeveer 31 g
• ß = ½ van de gegeven hoeveelheid

Voorschrift 14

R/ Misce fac phitisana [meng en maak een gerstedrank], in koortsen voor de dorst te gebruiken.

• Aqua hordei [gerstewater]: uncias quatuor
• Cornu cervi rasparati [geraspte gebrande hertshoorn]: pugillos duos
• Radix liquiritiae [radix liquiritiae; zoethoutwortel]: ℥ I
• Coque quantum satis aquae communis [kook zoveel als nodig in gewoon water]
• Spiritus nitri dulcis [spiritus aetheris nitrox, ethylnitriet]: Gutta, mv. guttaedruppelguttae XXX

• ℥ uncia = ons = 8 drachmen, dus ongeveer 31 g
• pug: = pugillus, mv. pugilli = een greep tussen vinger en duim