Den 1 dito klaagde mij Pieter Geerolf, geboortig van Middelburg in Zeeland, sijnde ondertimmerman maar door ’t versterven van sijn maat oppertimmerman geworden. Dese persoon had mede met sijn maat aan ShamaGhanaChama aan de wal geweest om de sloep te repareren, had mede veel palmwijn gedronken, alhoewel genoegsaam door de capteyn verboden, waardoor met een derdedaagse koorts; malariafebris tertiana aan boort quam met sterke pijn in ’t hooft en een swaare oedeem; waterzuchtoedema in de beenen ’tgeen sig tot in de buik sette, waardoor ’t scheen alsof een volkomen waterzugt daarop soude volgen, ordonneerde enige reisen ’t poeder van jalappawortelpulvis jalappae, ook ’t pulvis jalappae ℈ II, gemberzincibe ℈ I, waardoor de buik veel dunder wierd, liet hem ook enige reisen fomeeren door ’t braakwortelpulvis hijpocacuana, waardoor beter wierd, voor de koorts ordonneerde (voorsch. 18), waardoor die agterbleef lag een trekpleistervesicatorium in de nek, alsmede agter de ooren, gaf hem vervolgens van de puppa (voorsch. 19), waarvan ’s morgens en ’s avonts een romertje dronk, waardoor ’t scheen telkens herstelt te raken, maar wederom telkens invallende, stelde alle middelen in ’t werk om hem te herstellen, dan met clisteeren, aderlaten, met pijnstillersannodijna doordien hij seide vreeslijke pijn te hebben, waardoor ik geloofde dat de negers hem iets hadden ingegeven duurende soo tot in de maant november, dan wederom wat beter, dan weder erger, sette hem tot tweemalen wederom een clisma (voorsch. 25) waardoor niets als wat slijm quijtgeraakte, dog de pijn bleef egter bij, gaf hem daarop tweemalen agter elkander laxeermiddelpugantissima, doordien hem tot geen afgang kunde krijgen, maar kreeg door de purgaties afgang waardoor ’t scheen dat hij alle vuiligheijt quijtgeraakte en de pijn verligte, gaf hem daarop ’t pijnstillerannodijna, ’s avonts gr: II opiumdruppelslaudanum opiatum waardoor hij de gehele nagt ruste en ’t scheen dat de toevallen verdwenen, waarop hij den 15 deser scheen als herstelt te wesen.
Voorschrift 25: in colijk en andere pijnen des buiks.
R/ Misce fac enema [meng en maak een klysma]
- Herba altheae [heemstkruid]
- Flores: camomillae [bloemen: kamille]: manupulus ß
- Semen anisi [anijszaad]
- [Semen] cumini [komijnzaad]: ana ʒ II
- Coque in sufficienti quantitate aquae communis adde colaturam [kook in een voldoende hoeveelheid gewoon water en voeg het aftreksel toe]: ℥ VIII
- Mel album [witte honing]: ℥ II
- Oleum olivarum [olie van olijven]
- Sal communis [keukenzout]: ana quantum satis
- ℈ scrupel = 20 grein, dus ongeveer 1,3 g
- ʒ drachme = 3 scrupel, dus ongeveer 4 g
- ℥ uncia = ons = 8 drachmen, dus ongeveer 31 g
- ß = ½ van de gegeven hoeveelheid
- āā en ān: en ānn = ana (Gr.) neem van elk evenveel
- man: = manupulus = een handvol
