N.16

Junij den 16 dito een mansslaaf, out en bedaagt zijnde, gekogt aan de Bovenkust, had eenige tijt aan een ingewandsziekte, die zich kenmerkt door herhaaldelijke dunne en veelal bloedige ontlastingendisenteria geweest, suiverde ’t lighaam eens en andermaal door ’t

• [R/] Pulvis rhei tosti [poeder van een geroosterde rabarber]
• Nuces moscatae [nootmuskaat] I
• Fac pulvis [maak een poeder]

Liet hem ook vomeeren door ’t braakwortelpulvis hijpocacuana II, gaf hem naderhand ’t conditum (voorsch. 7) tweemaalen ’s daags een I, tussenbeiden een glaasje wijntint ook ’t decoctum (voorsch. 8) waarvan hem liet drinken maar de jaren tamelijk hoog zijnde en seer weinig kragten hebbende overleed tsavonts op dato voornoemd.

Voorschrift 7

R/ Misce fac conditum [meng en maak een stroperig drankje] ’s morgens en ’s avonts ʒ I in een disenteria.

• Conserva rosarum rubrarum [rozenbottelconserve, tegen scheurbuik]: ℥ I
• Diascordium Fracastorii [opiumbevattend kruidenmengsel als likkepot volgens Girolamo Fracastoro, Hieronymus Fracastorius (arts in Trente, 15e/16e e.)]: ℥ ß
• Balzamum copaivae [balsum van een bepaalde Surinaamse houtsoort, bij syfilis]: ʒ VI
• Sanguis draconis [drakenbloed, rode hars van Doemonorops propinquus, bloedstelpend]
• Pulvis cornu cervi usti [poeder van gebrande hertshoorn]: ana ʒ III
• Laudanum opiatum [opiumdruppels, pijnstillend]: gr: VIII
• Oleum menthae [muntolie]: gutta, mv. guttaedruppelguttae X

• ℈ scrupel = 20 grein, dus ongeveer 1,3 g
• ʒ drachme = 3 scrupel, dus ongeveer 4 g
• ℥ uncia = ons = 8 drachmen, dus ongeveer 31 g
• ß = ½ van de gegeven hoeveelheid
• āā en ān: en ānn = ana (Gr.) neem van elk evenveel

Voorschrift 8: om van te drinken in swaare dorst, heete koortsen en in alle brandige ziekten

R/ Fiat decoctum [vloeistof]

• Herba altheae [leverkruid]
• [Herba] menthae [pepermunt]
• Cornu cervi rasparati [geraspte hertshoorn]: manupulum unam
• Radix liquiritiae [zoethoutwortel]: ℥ I
• Aqua communis [gewoon water]: quantum sufficit
• Spiritus nitri dulcis [spiritus aetheris nitrox, ethylnitriet]: guttae XXXX

• ℥ uncia = ons = 8 drachmen, dus ongeveer 31 g
• āā en ān: en ānn = ana (Gr.) neem van elk evenveel
• man: = manupulus = een handvol