Onderstaande reactie is via email binnengekomen omdat het niet lukte om de reactie hier te plaatsen. Daarom deze reactie namens Marten Tilstra:
d’Eenigheid is een Nederlands schip, haar logboek wordt in het Nederlands bijgehouden. Daarom zou ik de enige Nederlandse Maritieme Encyclopedie raadplegen die ik ken, en ook zelf heb. Die van uitgeverij C. de Boer jr. Hilversum, 1971.
In deel IV staat vanaf pagina 247 alles te lezen over lensen en lenzen. Met een ‘s’ is het pompen, met een ‘z’ is het ‘bij storm voor de wind weglopen’. Zelfs de zeilvoering bij lenzen wordt in dit deel IV op pagina 249/250 uitgelegd.
Zeer goede serie. Zie dat ‘we’ al bijna 16 maanden elke dag lezen….en zo de hectiek, de angst en hoop en de verveling aan boord als het ware aan den lijve ondervinden. Hulde!
Toch is “takcle” beter.
In “A Dictionary of Sera-Terms” van “The Canadian Collection” van het “Naval Marine Archive” staat TACKLE omschreven als volgt: “the rigging and apparatus of a ship”. Dus alles zonder zeilen.
Ik wil niets afdoen aan het bovenstaande maar lenzen staat ook omschreven als volgt:
Van Dale Groot Woordenboek der Nederlandse Taal: “lenzen”: 1646 van “lens” (uitgeput, slap); de verklaring zou dan zijn met losgegooid tuig bij stormweer met weinig of geen zeil voor de wind varen.
Woordenlijst Vereniging “De Binnenvaart”:
“lens”: toestand waarbij de zeilen wel gehesen, maar de schoten niet aangehaald zijn. “In lens liggen”: met een of meer zeilen bij geankerd liggen.
“Lensen” : situatie waarbij men zo min mogelijk en zo klein mogelijk zeil voert.
Nieuw Woordenboek der Nederlandse Taal: “lenzen”: met een fokje zeilen.
Zie ook: Etymologiebank.nl.
Woordenboek der Nederlandsche Taal:
“Lenzen”: Met zeer weinig of zonder eenig zeil bij, voor den wind wegloopen, gelijk men bij stormweer vaak doet; hetzelfde als “ter lens loopen”. Men sprak in den tijd der zeilvaart b.v. van het “voor top en takel lenzende houden” d.i. zonder eenig zeil wegloopen, en van “voor de gereefde fok lenzen”, d.i. zonder een ander zeil bij te hebben dan de gereefde fok.
“Lenspoort”: De poortkleppen (van de kajuitspoorten in den spiegel) moeten tevens en goed sluitend gemaakt worden om bij het lenzen de zee buiten te houden. Deze kleppen worden ook wel stormblinden of lenspoorten genoemd. (” En nu de fok op…! en op Gods genade voortgelensd Van Lennep: Rom. 12, 15 (1838)
Gelet op de context die de opperstuurman in zijn logboek beschrijft, ben ik van mening dat met “lenzen” het bovenstaande wordt bedoeld en niet het leegpompen van het ruim.
Overigens ben ik zeer blij met uw werk. Ik sla geen dag over.
@ Gerard, hartelijk dank voor de bronnenvermelding. dit is wel overduidelijk een zeer goede optie. Ik zal het hier doorgeven, en naar ik vermoed zal de Engelse tekst aangepast worden.
Wat is het verschil tussen: ‘We ran for top and hoist’ en zoals Dick schrijft ‘We ran for top and tackle’? Wij gebruiken in de site ’top and tackle’ wanneer er geen enkel zeil werd gevoerd. Betekent dit dat ’top and hoist’ in dit geval een betere keuze is?
@ Dick, wij zijn geen nautische experts, en houden ons aanbevolen voor verbeteringen. We willen uw vertaling graag overnemen, maar kunt u dan doorgeven welke bron u daarvoor heeft gebruikt? Van Dale heeft het nml ook alleen leegmaken/pompen.
@ Gerard, Het Zeeuws Archief heeft voor de ‘vertaling’ van de teksten het maritiem woordenboek ‘Seeman’ van W. Á Winsschooten gebruikt. Hierin wordt lenzen als volgt uitgelegd: uithalen, leegmaken, vandaar: uitlenzen. Aldus betekent lens: leeg: de pomp is lens: de pomp geeft geen water meer, en hiervan: een pomp lens pompen.
met vriendelijke groet,
Onderstaande reactie is via email binnengekomen omdat het niet lukte om de reactie hier te plaatsen. Daarom deze reactie namens Marten Tilstra:
d’Eenigheid is een Nederlands schip, haar logboek wordt in het Nederlands bijgehouden. Daarom zou ik de enige Nederlandse Maritieme Encyclopedie raadplegen die ik ken, en ook zelf heb. Die van uitgeverij C. de Boer jr. Hilversum, 1971.
In deel IV staat vanaf pagina 247 alles te lezen over lensen en lenzen. Met een ‘s’ is het pompen, met een ‘z’ is het ‘bij storm voor de wind weglopen’. Zelfs de zeilvoering bij lenzen wordt in dit deel IV op pagina 249/250 uitgelegd.
Zeer goede serie. Zie dat ‘we’ al bijna 16 maanden elke dag lezen….en zo de hectiek, de angst en hoop en de verveling aan boord als het ware aan den lijve ondervinden. Hulde!
Toch is “takcle” beter.
In “A Dictionary of Sera-Terms” van “The Canadian Collection” van het “Naval Marine Archive” staat TACKLE omschreven als volgt: “the rigging and apparatus of a ship”. Dus alles zonder zeilen.
@ Gerard, de tekst is aangepast, top en tackle is het geworden.
Hartelijk dank voor de oplettendheid en feedback,
vriendelijke groeten,
For top and hoist
Ik wil niets afdoen aan het bovenstaande maar lenzen staat ook omschreven als volgt:
Van Dale Groot Woordenboek der Nederlandse Taal: “lenzen”: 1646 van “lens” (uitgeput, slap); de verklaring zou dan zijn met losgegooid tuig bij stormweer met weinig of geen zeil voor de wind varen.
Woordenlijst Vereniging “De Binnenvaart”:
“lens”: toestand waarbij de zeilen wel gehesen, maar de schoten niet aangehaald zijn. “In lens liggen”: met een of meer zeilen bij geankerd liggen.
“Lensen” : situatie waarbij men zo min mogelijk en zo klein mogelijk zeil voert.
Nieuw Woordenboek der Nederlandse Taal: “lenzen”: met een fokje zeilen.
Zie ook: Etymologiebank.nl.
Woordenboek der Nederlandsche Taal:
“Lenzen”: Met zeer weinig of zonder eenig zeil bij, voor den wind wegloopen, gelijk men bij stormweer vaak doet; hetzelfde als “ter lens loopen”. Men sprak in den tijd der zeilvaart b.v. van het “voor top en takel lenzende houden” d.i. zonder eenig zeil wegloopen, en van “voor de gereefde fok lenzen”, d.i. zonder een ander zeil bij te hebben dan de gereefde fok.
“Lenspoort”: De poortkleppen (van de kajuitspoorten in den spiegel) moeten tevens en goed sluitend gemaakt worden om bij het lenzen de zee buiten te houden. Deze kleppen worden ook wel stormblinden of lenspoorten genoemd. (” En nu de fok op…! en op Gods genade voortgelensd Van Lennep: Rom. 12, 15 (1838)
Gelet op de context die de opperstuurman in zijn logboek beschrijft, ben ik van mening dat met “lenzen” het bovenstaande wordt bedoeld en niet het leegpompen van het ruim.
Overigens ben ik zeer blij met uw werk. Ik sla geen dag over.
Vriendelijke groet,
Gerard Jorna
@ Gerard, hartelijk dank voor de bronnenvermelding. dit is wel overduidelijk een zeer goede optie. Ik zal het hier doorgeven, en naar ik vermoed zal de Engelse tekst aangepast worden.
Wat is het verschil tussen: ‘We ran for top and hoist’ en zoals Dick schrijft ‘We ran for top and tackle’? Wij gebruiken in de site ’top and tackle’ wanneer er geen enkel zeil werd gevoerd. Betekent dit dat ’top and hoist’ in dit geval een betere keuze is?
Nog even.
Ik zou kiezen voor:
“Run for top and tackle”
@ Dick, wij zijn geen nautische experts, en houden ons aanbevolen voor verbeteringen. We willen uw vertaling graag overnemen, maar kunt u dan doorgeven welke bron u daarvoor heeft gebruikt? Van Dale heeft het nml ook alleen leegmaken/pompen.
En toch heeft Gerard gelijk !!
Lenzen is het voor de wind weglopen bij zware storm.
\\\”Lensen\\\” ofwel lenzen is het met zo weinig mogelijk zeil voor een zware zee weglopen. Volgens mij is de vertaling in het Engels dus onjuist.
@ Gerard, Het Zeeuws Archief heeft voor de ‘vertaling’ van de teksten het maritiem woordenboek ‘Seeman’ van W. Á Winsschooten gebruikt. Hierin wordt lenzen als volgt uitgelegd: uithalen, leegmaken, vandaar: uitlenzen. Aldus betekent lens: leeg: de pomp is lens: de pomp geeft geen water meer, en hiervan: een pomp lens pompen.
met vriendelijke groet,