Twee slaafgemaakten overlijden

N. 14

Den 13 dito een vrouslaaf overleden, deselve was een week of vier voor haar overlijden geslagen, soodat het bloed haar sterk was uit ’t oor gelopen, waarop een swaare gezweltumuratie volgde, lag een ceroenmet was bereide pleisterceroon van ’t beschermende smeerzalf vlg. Vigo devensivum Vigonis, deed tweemaal ’s daags een injectie van ’t aftreksel van aloe en mirre tinctura aloe en mirrhae, waarop de tumeratie verdween, maar daarop volgde een abses vlak boven de ossa tempora die ik, na deselve tot rijpheijt gebragt hebbende, opende en een behoorlijke incisie maakte, daar vloeide mede uit ’t oor seer veel stoffe, dede aanhouden van daaglijks tweemalen de injectie te doen, kreeg nog geen toevallen, alhoewel met die vrees swanger gaande, sooals naderhand ook gebeurde, bleef nog redelijk gesont, at en dronk seer wel, maar op voorgemelden dato, sooals ’s morgens aan de bak sat te eeten, overviel haar schielijk een braking, vermengt met veel gaf [gal], gaf aan haar aanstondts ’t opiumbevattend kruidenmengsel als likkepot volgens Girolamo Fracastoro, Hieronymus Fracastorius (arts in Trente, 15e/16e e.)diascordium Fracastorii met munttheeaqua menthae, dewijl ook in flaute viel, ’tgeen wederom overging, waarna sij na ’t watervat toeging om te drinken, maar soodra niet omlaag zijnde, of braakte wederom, waarop sij wederom na boven ging, maar soodra niet in ’t huisje zijnde, of kreeg opnieus een overval en bleef schielijk doot, versogt aan de capiteyn om permissie om te visenteeren of iets conde verneemen wat de oorsaak van haar soo schielijke doot geweest was, dien ’t mij toestond, waarop geassisteert door mijn maat een cruciale incisie maakte tot op de ossa tempora, soo als op deselve gekoomen was, bevond doordien ik op de plaats was daar ’t abses sig eerst had geopenbaart, enig bloet en water, waarop verder ging en ondersogt in ’t gehoorgangmeatus auditorius, bevond in deselve veel korrels als kuit van vis beneffens een sterke ontbinding; verrottingputrefactie, konde niet anders vernemen of ’t cerebrum was geïnfecteert, edog konde nergens geen inpressio of schedelbreukfissura cranii gewaar worden.

N. 15

Den 13 dito een mansslaaf overleden, had een dag of tien een intermitterende koorts; infectieziektefebris intermittens gehad, gaf hem een laxeermiddelpurgans alsmede ’tweemalen ’s daags ’t pulvis antefebrilis (voorsch. 6) II, ordonneerde doen ’t mixtura antefebrilis dewijl de koortsen heftiger wierden (voorsch. 3), tweemalen ’s daags een teekopje vol, at en dronk redelijk wel, maar op den 13 dito ’s avonts om tien uuren van omlaag komende om te wateren ende reets in ’t huisje zijnde, soo viel neder en was doot.

Voorschrift 6: voor febris intermittens, afgaande koortsen

R/ Misce fac pulvis antifebrilis [meng en maak een poeder tegen koorts] Den dosis ℈ II

Antimonium diaphoreticum [zweetdrijvend middle], cornu cervi usti [gebrande hertshoorn], corallum rubric [rood koraalmos]
Oculi cancri [kreeftsogen, concrementen uit de maag van rivierkreeften]: ana ℥ I
[Dorstenia] contrajervae [plant uit Midden- en Zuid-Amerika, tegen intermitterende koorts, infectieziekte]
Sal cardui benedicti [zout met extract van gezegende distel]
[Sal] nitri [salpeter]: ana ℥ II
Croci optimi [saffraan]: ana ʒ I

℈ scrupel = 20 grein, dus ongeveer 1,3 g
ʒ drachme = 3 scrupel, dus ongeveer 4 g
℥ uncia = ons = 8 drachmen, dus ongeveer 31 g
ß = ½ van de gegeven hoeveelheid
āā en ān: en ānn = ana (Gr.) neem van elk evenveel

Voorschrift 3

R/ Misce fac mixture [meng en maak een mengsel]

Alle drie uuren een teekopje vol in een febri continua, geduurige koortsen.
Cornu cervi usti [gebrande hertshoorn]
Oculi cancri [kreeftsogen, concrementen uit de maag van rivierkreeften, koortsdempend]
Sal tartari vitriolati [kaliumcarbonaat, koortsdrijvend]: ana ℥ ß
Succus [de] limonibus [limoensap]: ʒ I
Aqua menthae [muntthee]: ℥ I
[Aqua] communis [gewoon water]: ℥ VII
Spiritus nitri dulcis [spiritus aetheris nitrox, ethylnitriet] gutta, mv. guttaedruppelguttae XX